آژانس بين المللي انرژي در گزارشي از افزايش 2.5 برابري توليد گاز جهان تا حدود ۱۲ سال آينده خبر داد و اعلام کرد اين حجم افزايش توليد گاز مربوط به توليد گازهاي نامتعارف يا به عبارت ديگر شيل گس خواهد بود. گروه سيتي بانک نيز در گزارشي پيش بيني کرد که توليد نفت آمريکا تا سال ۲۰۲۰ به ۱۳ تا ۱۵ميليون بشکه در روز افزايش مي يابد که اين افزايش توليد از طريق روش هاي جديد استخراج و ذخاير شيل اويل خواهد بود.
شرکت ملي نفت فلات قاره چين (سينوک) نيز از برنامه اين شرکت براي توسعه کشف ذخاير نامتعارف نفت و گاز (شيل اويل و شيل گس) خبر داده است. همه اين اظهارنظرها از رويکرد جديد جهان به منبع جديد انرژي يعني ذخاير نامتعارف نفت وگاز حکايت دارد.
اما اين ذخاير جديد نفت و گاز چيست؟ و چه ويژگي هايي دارد؟
شيل نوعي سنگ رسوبي است که از رس فشرده شده به صورت ورقه هاي نازک، تشکيل شده است. شيل هاي گازي گروه متنوعي از سنگ ها هستند که داراي متان محبوس در داخل خود بوده و در اعماق زمين وجود دارند، ولي مي توان به وسيله حرارت دادن (تقطير) و يا ايجاد شکاف هيدروليکي، متان آن را استخراج کرد.
درحال حاضر توجه نسبتا زيادي به شيل هاي نفتي و گازي مي شود چون به عنوان يک سوخت فسيلي، ممکن است جايگزين ذخاير متعارف گازي (که انتظار اتمام آن مي رود)، شوند.انسان از مدت ها پيش به وجود گاز در صخره هاي شيل پي برد. اما اين صخره ها برخلاف ميادين معمولي گاز، حالت متخلخل ندارند و بنابراين استخراج گاز به راحتي از آن ها قابل انجام نيست. براساس فناوري هاي جديد با تزريق آب و شن تحت فشار، دهانه ذخاير گازي باز مي شود و امکان جريان گاز فراهم مي شود.
ذخاير نامتعارف گاز 4.9 برابر ذخاير متعارف گاز
مخازن نامتعارف گاز طبيعي براساس خاصيت نوع سنگ بستر و سيال داخل آن در طبيعت به صورت هاي مختلف يافت مي شوند که اين اشکال عبارتند از:
۱ - گاز شيل
۲ - بستر زغال سنگ حاوي متان 
۳ - هيدرات هاي گازي
۴ - ماسه سنگ هاي متراکم گازي
برآوردها نشانگر آن است که ۳۲۵۶۰ تريليون فوت مکعب (حدود ۹۱۴ تريليون مترمکعب) ذخاير گاز غيرمتعارف در جهان وجود دارد و اين درحالي است که ذخاير متعارف کنوني گاز طبيعي در سال ۲۰۰۹ براساس گزارش سالانه BP حدود ۱۸۷ تريليون مترمکعب تخمين زده شده است.
لازم به ذکر است که حدود ۵۰درصد از ذخاير گازهاي غيرمتعارف دنيا به گاز شيل تعلق دارد. در ادبيات بازاريابي اقتصاد انرژي، وقتي قيمت جهاني انرژي افزايش مي يابد، مصرف کنندگان عمده، سعي مي کنند که به دو طريق اين افزايش قيمت را تعديل کنند و يا در مقابل آن واکنش نشان دهند:
۱ - استفاده از منابع انرژي داخلي
۲ - استفاده از فناوري هاي جديد
اين مسئله از يک سو با اقتصادي شدن هزينه هاي استخراج گاز شيل موجب شده است که ايالات متحده به توليد و استخراج گاز طبيعي از اين منابع بپردازد.مريکا بزرگترين دارنده ذخاير گازشيل
آمريکا از بزرگترين دارندگان ذخاير گاز شيل در دنيا مي باشد، براساس برآوردهاي انجام گرفته بيش از ۲۳درصد اين ذخاير در آمريکا واقع شده است.اين کشور از سال ۱۹۹۰ توليد گاز از اين منابع را آغاز کرده است.
در نمودار يک ذخاير اثبات شده منابع متعارف گاز در آمريکا در مقايسه با ذخاير گاز شيل مشاهده مي گردد. براساس برآوردهاي اوليه، پيش بيني مي گردد که حجم ذخاير گاز شيل در آمريکا بيش از ۱۵ برابر ذخاير اثبات شده گاز از مخازن متعارف اين کشور باشد.
احتمال ارائه آمار غيرواقعي از ذخاير گازشيل
البته نبايد اين مسئله را ناديده گرفت که اين احتمال وجود دارد که ارائه دهندگان چنين اطلاعاتي، بسيار هوشمندانه دست به انتشار اين گونه آمارها مي زنند تا از لحاظ رواني، با تاثير بر عرضه کنندگان گاز، کنترل قيمت هاي گاز در سال هاي آينده را در اختيار گيرند.
ذکر اين مسئله ضروري است که نشريه معتبر WGI در تاريخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۰ طي مقاله اي با عنوان «آيا موج بلند توليد شيل گاز آمريکا در سال ۲۰۱۱ فروکش مي کند؟» به بررسي اين مسئله پرداخته و عنوان کرده که به نظر مي رسد در سال ۲۰۱۱ توليد گاز شيل روندي کاهشي داشته باشد، اين گونه به نظر مي رسد که آمريکا از ذخاير نامتعارف به عنوان ابزار کنترل قيمت در شرايط غيرعادي بازار استفاده مي کند.
افزايش قيمت جهاني گاز در سال ۲۰۰۸ باعث توسعه حفاري ها در آمريکا شد و تکنيک هاي حفاري از جمله شکاف هاي هيدروليکي و حفاري افقي در اين ميادين اقتصادي شد.
در آمريکا هزينه توليد از منابع نامتعارف گاز از ۵دلار به ازاي هر ميليون بي تي يو در سال ۱۹۹۰ به ۳ دلار در هر ميليون بي تي يو در سال ۲۰۰۹ کاهش يافته و براساس پيش بيني هاي انجام شده، در ۵ سال آينده به کمتر از ۲ دلار به ازاي هر ميليون بي تي يو خواهد رسيد.
اين درحالي است که هزينه توليد از منابع متعارف گاز در آمريکا هم اکنون ۳ دلار در هر ميليون بي تي يو است.
سابقه کاوش براي رسيدن به گازشيل به سال ۱۸۲۱ در منطقه فريدونيا در نيويورک باز مي گردد.
گازشيل از ابتداي قرن بيست و يکم به طور فزاينده اي تبديل به يکي از مهم ترين منابع انرژي آمريکا شده است. در سال ۲۰۰۰ سهم گاز شيل در توليدات گاز طبيعي آمريکا به يک درصد رسيده بود، در حالي که اين سهم در سال ۲۰۱۰ به ۱۰درصد افزايش يافت. اداره اطلاعات انرژي در دولت آمريکا پيش بيني کرده است که سهم اين منبع گازي جديد تا سال ۲۰۳۵ به ۴۶ درصد برسد. ..................ادامه دارد
لینک
گردآوررنده :علی اکبرمردانی امورمهندسی تولید
چاپ 
ارسال به دوست
دانلود فايل : 